Marianne's Weblog

Een pleidooi voor verantwoorde verwaarlozing

Ster inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactief
 

Rita Kohnstamm, hoofdredacteur van het maandblad Ouders van Nu toen ik daar beginnend en stuntelend redacteur was, pleit voor verantwoorde verwaarlozing. En zoals wel vaker ben ik jaloers op - en blij met - haar treffende woordkeus. Dit is wat ik kinderen toewens; verantwoorde verwaarlozing. Beide kenmerken zijn essentieel. 'Verantwoord' geeft de noodzakelijke grenzen aan, 'verwaarlozing' de minstens zo belangrijke ruimte binnen deze grenzen. Ik doe mijn best ouders en pedagogisch medewerkers op het belang van deze kenmerken te wijzen en inhoud te geven aan wat ze kunnen betekenen. Want veel volwassenen slaan door naar of de verantwoording of de ruimte en soms allebei tegelijk.

Een beetje overdreven, maar soms moet je iets zwart noemen om het grijs over te laten komen, zie je ouders en leidsters die denken goed bezig te zijn wanneer ze kinderen tussen de verzorgmomenten van eten, verschonen en slapen vrij laten spelen in een veilige ruimte met verantwoord speelgoed. Dit betekent dat 0 tot 4 jarige dag in-dag uit zeker vier uur per dag rondlopen, kijken, iets pakken, niet weten wat ze daarmee zouden kunnen doen, geen rust vinden. Maar ze huilen niet, dus lijken ze gelukkig. Uit recente concentratieonderzoeken bleek bij deze kinderen het veelal als gemiddeld aangenomen concentratievermogen voor deze leeftijden , niet gehaald te worden. De oorzaken kunnen natuurlijk te veel of te weinig speelgoed zijn, of te veel of te weinig kinderen en zelfs te veel of te weinig aanwezig zijn in een kinderdagverblijf.

Maar volgens mijn bescheiden mening zit het daar niet in. Volgens mij is de oorzaak een gebrek aan structuren en ruimte. Meer structuur in ruimte en tijd betekent : In plaats van stapels puzzels in hoge kasten, bakken vol ongeordend speelgoed en veilig weggezette creatieve materialen, speelgoed soort bij soort geordend, terug te vinden op een vaste plek, in overzichtelijke hoeveelheden, binnen het be-reik van kinderen zodat ze het zelf kunnen pakken. Dezelfde basiskenmerken voor de inrichting van de ruimte waarin kinderen spelen, met duidelijke herkenbare speelhoeken waar het daarbij passende speelgoed in de buurt staat.

Niet alleen in de poppenhoek, ook een paar puzzels bij een tafeltje waar op te puzzelen is, en een creatieve hoek, timmerhoek, ontdekhoek en voor de naschoolse opvang een kookhoek, experimenteerhoek, uit het zicht hoek, jongens hoek, meisjeshoek, enzovoorts. Geen geld, geen tijd, geen ruimte voor, zeggen leidsters en ouders want voor thuis geldt hetzelfde. Onzin. Want niet alles hoeft tegelijkertijd. Bij die ruimte hoort begrenzing, zowel in vierkante meters (poppenhoeken voor drie jarigen van tien vierkante meters zijn helaas geen uitzondering) als in tijd.

Ik pleit voor structurele dagprogramma's. Bijvoorbeeld door iedere dag tussen negen en tien uur iets aan beweging te doen doen. Wat precies kan per dag verschillen. De ene dag buiten spelen, de volgende dansen, de derde dag wandelen, de vierde gymnastiek, de vijfde kringspelletjes of weer wat anders. En na het drinken een uurtje rustig spelen. Binnen of buiten, maar geen fietsjes, blokken, rondlopen en poppenhoek. Dat kan wel weer op een later moment wanneer dit soort drukker spel centraal staat, en later wanneer creatief spelen aan de beurt is, weer niet.

Deze tijdsbegrenzing is ook thuis in te zetten. Want na een bepaalde tijd computeren is een uurtje buiten spelen heel gezond, en na een uur op je kamertje lekker met je eigen speelgoed in de weer te zijn geweest is het leuk en goed om iets samen met anderen te gaan doen. Natuurlijk zijn er meer grenzen om verantwoord inhoud te geven. Aandacht voor veiligheid, aanbod, betrokkenheid bijvoorbeeld. Met daarbij onmiddellijk de waarschuwing dat waar te voor staat niet goed is. Te veel veiligheid, aanbod, betrokkenheid doen net als een te beperkte tijd en ruimte om te spelen, meer kwaad dan goed. Wat dan weer een waarschuwing is voor al die ouders en leidsters die denken alleen verantwoord bezig te zijn wanneer ze samen met kinderen spelen, samen knutselen, voorlezen, buiten wandelen, attractieparken bezoeken en kinderen onder curaltele hebben. Daarin ontbreekt de letterlijke en figuurlijke vrijheid om te spelen.

Binnen de grenzen moet voldoende ruimte zijn om een kind zelf te laten bepalen waarmee en hoe het bezig wil zijn, om zijn eigen ervaringen op te kunnen doen, te kunnen ontdekken en te kunnen falen. Daar komt de verwaarlozing van Rita Kohnstamm van pas. We moeten niet alles willen weten, niet alles willen overzien, niet alles in de gaten willen houden en niet alles willen voorkomen. Ieder kind heeft recht op zijn eigen bult. Groot worden doe je door vallen en opstaan. Ontdekken houdt per difinite iets onbekends in, het is het overschrijden van een grens. Iets uitproberen kan leiden tot mislukken en teleurstelling, ook dat zijn waardevolle ervaringen.

Spelen houdt risico nemen in. Want spelen bestaat uitervaren, ontdekken, uitproberen waardoor vaardigheden en inzichten kunnen ontstaan. Dat is ontwikkeling waarin iedere stap je verder brengt of kan doen vallen. Maar neem je die stap niet dan kom je nergens. En neem je ze alleen aan het handje van een volwassene die alles voorzegt en voorkomt, dan is de basis voor spelen; nieuwsgierigheid - alertheid- ernstig aangetast.

Binnen de verantwoorde grenzen horen we vertrouwen te geven aan kinderen. Dit betekent minder voorzeggen, meer zelf laten uitzoeken, minder halen en brengen, meer afwachten, beter luisteren en meer kijken, minder zeggen en vooral meer geloven in de mogelijkheden van het kind waar we zoveel om geven.

 

Reacties   

0 # Sandii 09-04-2009 16:08
Wauw, zo waar! :D
Antwoorden | Antwoorden met citaat | Citeer
0 # Marcel Bolten 10-06-2008 02:22
Beste Marianne,

pardoes ben ik tijdens een desk-research op de site beland. Eigenlijk niet zo gek, ik was namelijk op zoek naar mogelijke problemen die zich voordoen tijdens de TSO. Ik ben student Industrieel Ontwerpen (TUDelft) en wil voor mijn afstuderen een product ontwerpen dat van dienst kan zijn. Misschien kan ik een oplossing generen die de structuur, zoals jij deze omschrijft, verbetert. Als je interesse hebt kunnen wij eens van gedachten wisselen.. Groet, Marcel Bolten
Antwoorden | Antwoorden met citaat | Citeer
0 # Arianne 28-05-2008 16:46
Beste Marianne,
Ik heb je vorige week ontmoet op de ouderavond van Dikkie Dik in Goirle. Het werd een leuke en interessante avond, bedankt voor je verhaal. Eigenlijk is het een open deur, maar kennelijk had ik het nodig om het van jou eens goed onder de neus gewreven te krijgen. Bedankt!
Warme groet, Arianne
Antwoorden | Antwoorden met citaat | Citeer

Plaats reactie



U kunt gearchiveerde blogs op vier manieren vinden:
1. Onderaan Marianne's Weblog pagina kiezen voor een ander pagina nummer en uit de lijst met getoonde artikelen degene kiezen die u wilt lezen;
2. In de onderstaande Weblog Kalender bladeren. Ziet u in de kalender data waar een stip onder staat, muis dan over zo'n datum en klik op de pop-up link met de titel van het blog artikel om dit artikel te openen.
3. Open de sitemap en klik onder het kopje Marianne's Weblog, een titel aan om te lezen
4. Als u een artikel zoekt over een bepaald onderwerp, kunt u ook de zoekfunctie gebruiken.


August 2019
Mo Tu We Th Fr Sa Su
29 30 31 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 1
Submit to DeliciousSubmit to DiggSubmit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to StumbleuponSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn