Marianne's Weblog

Vrij spelen moet

Ster inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactief
 

Zie je nu wel….‘Kinderen in groep 1 en 2 van de basisschool moeten meer gelegenheid krijgen om zonder onderbreking te spelen, en zonder dat volwassenen daar een doel bij stellen.” Concludeert Louise Berkhout in haar proefschrift waarmee ze aan de Groningse universiteit afstudeerde.
Het proefschrift is gebaseerd op haar onderzoek waarin ze relaties onderzocht tussen spel en de psychosociale gezondheid bij kinderen van vier tot en met zes jaar.

Ze zag een afname van fantasiespel met gevolgen voor voorstellingsvermogen en vooral bij jongens minder bewegingsspel met gevolgen voor ruimtelijke oriëntatie, zelfvertrouwen die ze nodig hebben voor rekenvaardigheden.

Niets nieuws, eigenlijk. Al jaren weten we dat de voorwaarden om schoolse kennis te kunnen leren en begrijpen veel te maken heeft met de vaardigheden die kinderen spelenderwijs verwerven. Maar op de een of andere manier bleven spelen en leren twee verschillende grootheden met eigen verantwoordelijkheden. Voor spelen vooral bestaande uit zorg en veiligheid. Voor leren vooral de verantwoording voor methodieken…hoe leren kinderen de gewenste kennis om de gewenste scores te bereiken.

Nieuw is dat dit onderzoek de gevolgen van minder spelen aantoont voor spelen.
Spelen als voorwaarde om te kunnen leren.

In het citaat waarmee dit stukje begon staat veel meer dan een simpel pleidooi om kinderen te laten spelen. Het duidt ook de manier waarop; …‘Kinderen in groep 1 en 2 van de basisschool moeten meer gelegenheid krijgen…..….. betekent meer tijd en meer ruimte krijgen om te spelen…. om zonder onderbreking te spelen, houdt in dat kinderen hun eigen spel moeten kunnen ontwikkelen zonder gestoord te worden door volwassenen, zonder volwassenen die zeggen hoe het moet, hoort, van kinderen verwacht wordt…kan, of op een andere manier inbreuk doen op de ruimte voor eigen ideeën en oplossingen….dat volwassenen daar een doel bij stellen……dat wil zeggen zonder spelen ondergeschikt te maken aan de prestatie waar naar toe gespeeld dient te worden zoals een herkenbare tekening, een winnaar, een score, een vooraf vastgesteld doel of eindresultaat.

Ik ben het helemaal met Louise Berkhout eens… Ze bewees wat we eigenlijk wel wisten en waar iedereen het mee eens kan zijn maar waar we in de praktijk onvoldoende rekening mee houden doordat onze theorie niet past bij de praktijk vol praktische bezwaren.
Want het is voor veel volwassenen zo moeilijk om spelen als een zinnige activiteit te zien. Lekker klooien, rollen in de modder (Zie het artikel in de Volkskrant bijlage van zaterdag 30 juni 2012), tutten met een pop, een auto rondschuiven….Hoe kunnen deze leuke, lekkere, ontspannende, ongerichte activiteiten nu essentieel zijn voor leren concentreren, rekenen, praten, begrijpen, overleggen en denken…!
Volwassenen zijn geneigd om naar handelingen en resultaten te kijken, in plaats van wat zich in het brein afspeelt. Daar begint de beleving en de daarvoor nodige alertheid en nieuwsgierigheid waarmee de vaardigheden kunnen ontstaan waarmee concentratie, rekenen, praten, begrijpen, overleggen en denken mogelijk worden.

Je hoeft geen dr. Swaab te heten om hier iets van te begrijpen.

Ik vertel dikwijls over de 3G’s….Gebeurtenis, Gebaar, Gevolg. Wanneer een kind een ander kind slaat, lijkt de meest voor de hand liggende reactie om degene die de klappen geeft te straffen. Maar wie slaan ziet als een gebaar volgend op een gebeurtenis, kijkt met andere ogen naar het slachtoffer. Wat heeft die gedaan om het andere kind tot slaan te verleiden! Daarmee is de reactie niet goedgepraat, maar groeit wel begrip voor wat het brein ervaren heeft. Misschien maakte het kind dat de klap ontving een gemene opmerking, sloot het zijn belager buiten of kwetste het op een andere manier de emoties, het zelfvertrouwen of de verwachtingen van het andere kind. Misschien was de klap wel een reactie in plaats van een actie. Misschien was de strategie van degene die de klap uitlokte wel heel bewust. Schelden doet geen pijn, roepen we vaak heel flink, tot iemand tegen ons zegt dat we er niet uit zien, niet welkom zijn of niet voldoen aan andermans verwachtingen.

In alle gevallen voelen we onze reactie zowel fysiek als in ons denken en moeten we hiermee strategisch leren omgaan. Eerst denken dan doen. Daar is ervaren, ontdekken, uitproberen en herhalen voor nodig om vaardigheid en inzicht in ons handelen te kunnen krijgen. Dit zijn de kenmerken van spelen. Want spelen ervaren, ontdekken we, proberen we uit om hanteerbaar niveau wat we in een volgende fase bewust kunnen toepassen. ‘Beheersing”heeft veel te maken met strategisch denken. Strategisch denken houdt logisch denken in. Eerst dit en dan dat, die actie kan zo’n reactie tot gevolg hebben en wat is dan verstandig, wat hoort bij elkaar, wat is verstandig en hoe beredeneer je dit.
Die simpele klap helpt daarmee niet alleen bij het ontwikkelen van sociale vaardigheden, maar is belangrijk voor logisch denken, ordening, coördinatie en daarmee voor taalontwikkeling, rekenen, concentratie en ontwikkelen van strategisch denken.

Dr. Louise Berkhout onderzocht de gevolgen van spelen voor psychosociale ontwikkeling en toonde de verbanden aan. Niet alleen de verbanden tussen spelen en sociale ontwikkeling…want ontwikkelingen staan niet op zichzelf.
De sociale ontwikkeling staat niet los van ons vermogen tot leren of beredeneren. Ze staan ook niet los van de ontwikkeling van voorstellingsvermogen of onze motorische vaardigheden

We zijn holistische mensen. Alle ontwikkelingsgebieden hebben elkaar nodig om tot ontplooiing te komen.
Daar heeft ieder kind een eigen tempo voor, een eigen benadering. Ieder kind zoekt zijn eigen weg met behulp van wat wij hem aanbieden, de ruimte die wij hem laten…letterlijk en figuurlijk.

Daar zit de ook door mevrouw Berkhout bepleitte vrijheid in…vrij spelen.
Veel ouders en pedagogisch medewerkers vertalen vrij spelen in vrijheid voor zichzelf. Wanneer kinderen vrij spelen hoeven zij niets te doen. Kinderen mogen het zelf uitzoeken.
Dat is een misverstand.
Vrij spelen bestaat in deze betekenis niet.
Want wij bepalen wat, waar mag, wij trekken de letterlijke en figuurlijke grenzen, wij bepalen het aanbod en onze verwachtingen zijn gekoppeld aan leeftijd, jongens of meisjes en cultuur. Daarmee geven we de ruimte en de grenzen waar kinderen hun eigen mogelijkheden in kunnen ontdekken.
Het geven van die ruimte en het trekken van die grenzen vereist persoonlijke betrokkenheid bij kinderen en uitdaging, waardering en inspiratie voor wat ze met hun mogelijkheden mogen en kunnen doen.

De uitdaging om zelf met ideeën te komen, eigen oplossingen te zoeken betekent dat we niet voorzeggen wat de snelste route of het beste resultaat zal geven. Waardering houdt het volgen van het proces in, in plaats van alleen aandacht hebben voor het resultaat. Een inspiratie bestaat vooral uit vragen, in plaats van uit antwoorden. Wie zo vrij laat spelen, heeft alle aandacht nodig.

Wat gun ik alle ouders en begeleiders het plezier van kijken om te zien, horen om te luisteren, voelen om te begrijpen wat een kind beleeft. Want kinderen spelen omdat – en zo lang – ze niets beters te doen hebben…
Echt waar…het is het beste wat ze kunnen doen…een spelend kind is op de toppen van zijn kunnen bezig.

Gefeliciteerd mevrouw Berkhout. Ik bedank u namens alle kinderen en spreek de hoop uit dat uw onderzoek gevolgd zal worden door veel onderzoeken naar de effecten van spelen. Want cijfers en scores zijn helaas voor grote mensen belangrijk om te durven veranderen van een prestatiegerichte koers naar een procesgerichte koers.

Reacties   

0 # Marianne de Valck 19-07-2012 20:29
Juist daarom is het goed om ouders regelmatig te informeren. Dat doe ik graag op ouderavonden.
Antwoorden | Antwoorden met citaat | Citeer
0 # Bosliefje 13-07-2012 21:16
Bedankt, zo waar als maar zijn kan. Helaas wordt het als juf steeds moeilijker uit te leggen aan ouders dat vrij spelen het "Hoofdvoedsel" van jonge kinderen is. Ik voel me soms net iemand met een hele extreme mening, zo wordt ik aangekeken als ik bovenstaande dingen vertel.
Antwoorden | Antwoorden met citaat | Citeer

Plaats reactie



U kunt gearchiveerde blogs op vier manieren vinden:
1. Onderaan Marianne's Weblog pagina kiezen voor een ander pagina nummer en uit de lijst met getoonde artikelen degene kiezen die u wilt lezen;
2. In de onderstaande Weblog Kalender bladeren. Ziet u in de kalender data waar een stip onder staat, muis dan over zo'n datum en klik op de pop-up link met de titel van het blog artikel om dit artikel te openen.
3. Open de sitemap en klik onder het kopje Marianne's Weblog, een titel aan om te lezen
4. Als u een artikel zoekt over een bepaald onderwerp, kunt u ook de zoekfunctie gebruiken.


March 2019
Mo Tu We Th Fr Sa Su
25 26 27 28 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
Submit to DeliciousSubmit to DiggSubmit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to StumbleuponSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn